Pionier: dit ziekenhuis wordt gasloos met een magnetiet warmtebatterij

05.05.2026 Lenna van den Haak

Het Friese ziekenhuis Nij Smellinghe uit Drachten gaat in 2027 volledig van het gas af. Een cruciale stap daarin is de inzet van de PowerStove: een innovatieve warmtebatterij op basis van magnetiet, ontwikkeld door Heatwacht. De installatie wordt momenteel voorbereid en moet in het voorjaar van 2027 operationeel zijn. Daarmee pakt het ziekenhuis het laatste en meest complexe deel van zijn energieverbruik aan: warmte voor het genereren van stoom. 

Van ambitie naar concrete oplossing 
Ziekenhuizen behoren tot de meest energie-intensieve gebouwen van Nederland. Continuïteit is essentieel: operaties, sterilisatie en klimaatbeheersing gaan 24 uur per dag door. Juist daardoor is verduurzaming ingewikkeld. 

Bij Nij Smellinghe wordt al jaren gewerkt aan die opgave. Met meer dan 10.000 zonnepanelen, de inzet van warmte-koudeopslag (WKO), het isoleren van de gevels en de oprichting van Energie Hub Drachten B.V. met batterijpartner AQ Storage, inclusief een lithiumbatterij met een vermogen van 1,6 megawatt is een groot deel van de energievoorziening al verduurzaamd. Toch bleef één uitdaging overeind: het gasverbruik voor stoom. 

Elektrificeren geen optie 
“Stoom is voor ons onmisbaar,” zegt Arno Vredevoort, manager Technisch Beheer en Onderhoud. “We gebruiken het voor sterilisatie van instrumenten, in de apotheek, voor luchtbevochtiging en in de keuken. Dat is het laatste stukje gas dat we nog hebben.” 

Dat laatste deel, zo’n 285.000 kubieke meter gas per jaar, willen we ook elimineren. Maar elektrificeren is geen optie. “We zitten al aan onze maximale netcapaciteit”, zegt Arno. “Dan moet je anders gaan denken: niet opwekken op het moment dat je het nodig hebt, maar energie opslaan en later gebruiken.” 

Toevalstreffer met grote impact 
Tijdens die zoektocht kwam het ziekenhuis in contact met Heatwacht en hun batterij genaamd PowerStove. De technologie was relatief nieuw, maar sluit naadloos aan op de behoefte. 

“Toen we het systeem zagen, waren we eigenlijk direct verrast”, zegt Arno. “Het is een simpele en bewezen techniek. Er kan weinig kapotgaan en het gaat tientallen jaren mee. En misschien wel het belangrijkste: we kunnen onze bestaande infrastructuur blijven gebruiken.” 

“Als je alles zou elektrificeren, moet je overal leidingen aanpassen. Dat is bijna niet te doen. Met deze oplossing plaatsen we één centrale installatie en koppelen die aan wat we al hebben. Het ziekenhuis blijft gewoon draaien.” 

Warmte opslaan als sleutel 
De PowerStove vormt het technische hart van die oplossing. Het systeem slaat energie op in magnetiet, een natuurlijk ijzererts dat wordt verhit tot ongeveer 360 graden Celsius. John Pannen, directeur van Heatwacht vertelt: “De PowerStove gebruikt elektriciteit om thermische olie te verwarmen. Die olie geeft zijn warmte af aan magnetiet via warmtewisselaars, waarvan er voor het ziekenhuis 42 spiegelend worden aangesloten. Die warmte slaan we op en gebruiken we later om stoom te maken.” 

Het principe is eenvoudig, maar fundamenteel anders dan bij traditionele batterijen. Waar die elektriciteit slechts kort opslaan, kan de PowerStove warmte dagenlang vasthouden.  

“Bij Nij Smellinghe bouwen we een buffer van ongeveer drie dagen”, zegt Pannen. “Maar dat kan ook langer. Het systeem is schaalbaar en aanpasbaar aan de vraag.” De installatie zelf is fors: 300 ton magnetiet, verwerkt in een compact maar krachtig systeem dat continu beschikbaar is. 

Slim omgaan met energie 
De kracht van de PowerStove zit niet alleen in opslag, maar ook in slim gebruik van energie. Overdag wordt overtollige zonnestroom benut. In de winter kan het systeem laden op momenten dat elektriciteit goedkoop of zelfs negatief geprijsd is.  “Het Energy Management System bepaalt automatisch wanneer laden en ontladen het meest efficiënt is”, zegt Pannen. Daarmee helpt het ziekenhuis ook het elektriciteitsnet te ontlasten. “We willen geen onderdeel zijn van het probleem van netcongestie maar samen werken aan een oplossing”, zegt Vredevoort. “Door energie op te slaan, voorkomen we dat we terugleveren op piekmomenten.” 

Betrouwbaarheid voorop 
Voor een ziekenhuis is betrouwbaarheid cruciaal. Daarom is de PowerStove zo ontworpen dat kritieke functies beschikbaar blijven bij uitval van een onderdeel. “De PowerStove is veilig. De installatie is uitgerust met verschillende, los van elkaar werkende veiligheidsmaatregelen. Zo is er beveiliging tegen te hoge druk, wordt de temperatuur automatisch begrensd en wordt de stroming van de thermische olie continu gecontroleerd”, aldus Pannen.  

En we werken met meerdere warmtewisselaars”, zegt Pannen. “Als er een paar uitvallen, blijft het systeem gewoon functioneren.” De  PowerStove is opgebouwd uit bestaande technieken ondersteund door leveranciers met jarenlange ervaring in hun vakgebied. Ook het ziekenhuis zelf bouwt extra zekerheid in. “We houden onze bestaande stoomketels als back-up”, zegt Vredevoort. “Die kunnen straks op biodiesel draaien. Daarnaast hebben we noodstroomvoorzieningen. We bouwen dus meerdere lagen van zekerheid in.” 

Lef om te pionieren 
Hoewel de techniek gebaseerd is op bestaande principes, is toepassing op deze schaal nog relatief nieuw. Dat vraagt om lef. “Het is geen standaardoplossing”, zegt Vredevoort . “Maar we hebben als ziekenhuis de ambitie om dit soort stappen te zetten. Je moet soms pionieren om vooruit te komen.”  Die pioniersrol wordt ondersteund door een demonstratiesubsidie. Daarmee wordt niet alleen de investering mogelijk gemaakt, maar ook kennisdeling gestimuleerd. “We moeten straks laten zien hoe het werkt en andere partijen meenemen”, zegt Vredevoort.   

Breder toepasbaar 
Volgens Pannen reikt de impact van de technologie verder dan de zorg. “Dit is niet alleen interessant voor ziekenhuizen”, zegt hij. “Denk aan industrie, voedselproductie of glastuinbouw. Overal waar warmte nodig is tussen de 100 en 250 graden, kan dit een oplossing zijn In Nederland wordt op heel veel plekken stoom gemaakt voor uiteenlopende processen. Daarvoor is de PowerStove een uitermate geschikt middel om te verduurzamen. Stoom wordt gebruikt als warmtebron voor koken, steriliseren en pasteuriseren in de voedingsmiddelenindustrie. Warmtenetten maken gebruik van stoom voor het verwarmen van gebouwen. In de glastuinbouw wordt stoom gebruikt voor het reinigen van grond en het doden van onkruid.” 

Op weg naar 2027 
De bouw van de installatie start naar verwachting in het najaar van 2026, de voorbereidingen worden getroffen voor de bouwvakantie. Daarna volgen testen en inregelen, waarna het systeem in het voorjaar van 2027 volledig operationeel moet zijn. “Dan gaat de gaskraan echt dicht”, zegt Vredevoort. “En zijn we op energiegebied CO₂-neutraal.” 

Onderdeel van een toekomstbehendige strategie 
De PowerStove is geen losstaande oplossing, maar een cruciale schakel in een bredere strategie. Samen met zonnepanelen, warmte-koudeopslag en slimme energiesturing werkt Nij Smellinghe aan een energievoorziening die klaar is voor de toekomst.  “We noemen dat toekomstbehendig zijn”, zegt Vredevoort. “Je weet niet precies wat er komt, maar je zorgt dat je flexibel bent en kunt inspelen op veranderingen.” 

Met de inzet van de PowerStove zet het ziekenhuis daarin een grote stap. Zoals Pannen het samenvat: “Dit is pas versie 1.0. We staan nog maar aan het begin van wat hiermee mogelijk is.”